| STYCZEŃ 2026 WARTE POZNANIA | 21 W ubiegłym roku obchodziliśmy 160. rocznicę urodzin i 85. rocznicę śmierci Boznańskiej – jednej z najważniejszych polskich artystek przełomu XIX i XX wieku. Obrazy Olgi Boznańskiej należą do czołowych dzieł polskiego malarstwa modernistycznego i stanowią ważny element kanonu historii sztuki, a jej kariera jest przykładem znaczącego polskiego sukcesu artystycznego na arenie międzynarodowej. Mimo że jej kariera rozwijała się głównie za granicą, Boznańska przez całe życie pozostała silnie związana z ojczyzną. Przyjeżdżała na dłuższe pobyty do rodzinnego Krakowa, regularnie wysyłała swoje obrazy na krakowskie i warszawskie wystawy, a także należała do kluczowych polskich stowarzyszeń artystycznych, utrzymując ciągłe, głębokie więzi z krajem. OD PARYŻA DO WARSZAWY Boznańska była wielokrotnie nagradzana na prestiżowych wystawach sztuki. W 1912 roku została odznaczona francuską Legią Honorową, co było znaczącym wyróżnieniem dla artysty spoza Francji. Jej międzynarodowy sukces potwierdziło również Grand Prix na Wystawie Powszechnej w Paryżu w 1937 roku. Doceniono ją także w niepodległej Polsce. W latach trzydziestych malarkę uhonorowano Nagrodą Artystyczną Warszawy oraz orderem Polonia Restituta – co zostało uroczyście podkreślone w Uchwale Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 lipca 2024 roku, ustanawiającej rok 2025 Rokiem Olgi Boznańskiej. To świadectwo, jak wielkie znaczenie jej sztuka miała dla polskiej tożsamości kulturalnej. PRZYJAŹŃ W KRĘGU SZTUKI Olga Boznańska – mistrzyni nastrojowego portretu z Paryża, i Ludwik Puget – rzeźbiarz, kustosz i bywalec kabaretów, mieli ze sobą kontakt przez lata. Ona spędziła większość życia w paryskiej pracowni, skupiona na intymnej analizie. W jej dłoniach każde ludzkie oblicze zamieniało się w melancholijną, psychologiczną refleksję. On był kustoszem, twórcą, satyrykiem i – co dla Wielkopolan istotne – artystą na stałe związanym z Poznaniem. Jego pracownia mieściła się przy ulicy Berwińskiego. Chociaż nie połączyła ich miłość, to właśnie jego dłuto utrwaliło wizerunek Boznańskiej i jej słynny strój. Dlaczego ta relacja była tak ważna? Bo w czasach Młodej Polski stanowili swoje przeciwieństwo, a jednocześnie idealne dopełnienie. Dziś zabierzemy Was w podróż od nastrojowych wnętrz Paryża po tętniące życiem salony sztuki w Krakowie i Poznaniu, by odkryć siłę wsparcia, które przetrwało zawirowania historii i tragiczną wojnę. To historia o sztuce, która jest silniejsza niż życie, a przyjaźń okazuje się cenniejsza niż miłość. Ich bliska więź, wolna od romantycznych uniesień, lecz bogata w artystyczne wsparcie i wzajemny szacunek, stanowi kluczowy rozdział w historii polskiej sztuki okresu modernizmu. PSYCHOLOGICZNA GŁĘBIA PORTRETU Olga Boznańska urodziła się w Krakowie w 1865 roku. Ciekawostką jest fakt, że zaczęła rysować bardzo wcześnie, uczyła się początkowo pod okiem matki Heleny ze Splewińskich, która dostrzegła w córce niewątpliwe zdolności w tym zakresie, ale jako pierwszy do rysowania zachęcał Olgę ojciec, inżynier Adam Boznański. Nietypowe jest to, że zachowały się jej rysunki z okresu wczesnego dzieciństwa. Jej droga do profesjonalizmu była jednak naznaczona silnymi barierami społecznymi i formalnymi. W XIX wieku kobiety w Polsce i Europie Zachodniej nie miały wstępu do akademii sztuk pięknych. To poważne ograniczenie wymusiło na Boznańskiej poszukiwanie alternatywnych dróg rozwoju, co, paradoksalnie, przyczyniło się do ukształtowania jej unikalnego stylu, wolnego od sztywnych reguł akademickich. Jak podkreśla dr Agnieszka Skalska, kuratorka Galerii Sztuki Polskiej od XVIII w. do 1945: – Olga Boznańska jest jedną z najważniejszych polskich artystek. Jest tym bardziej istotna, że zdobywała swoją profesjonalną wiedzę i wartość w czasach, kiedy dostęp do edukacji artystycznej był dla kobiet bardzo trudny, a właściwie niemożliwy. Początkowo kształciła się u prywatnych mistrzów w Krakowie, a następnie skorzystała z kluczowej dla kobiet możliwości nauki w tamtych czasach, uczęszczając na Kurs imienia Adriana Baranieckiego w Krakowie, w prywatnej Szkole Baranieckiego. Następnie, w kluczowym okresie lat 1885–1886, uczyła się w pracowniach prywatnych pod czujnym okiem mistrzów. Jednak bardzo szybko stała się samodzielną artystką. Dalszą edukację kontynuowała w Monachium, gdzie, kształcąc się w prywatnych szkołach, mogła swobodnie rozwijać swój warsztat. Po rezygnacji z nauczycieli w 1896 roku i wynajęciu własnej pracowni, jej międzynarodowa kariera nabrała tempa i wkrótce zaprowadziła ją do Paryża. PARYSKI AZYL MISTRZYNI NASTROJU W 1898 roku, po odrzuceniu propozycji objęcia katedry w Krakowie, Boznańska przeniosła się do Paryża, który stał się jej artystycznym azylem i domem na resztę życia. To miasto symbolizowało wolność twórczą i międzynarodowe uznanie, które ceniła wyżej niż stabilność życiową (o czym świadczy zerwanie narzeczeństwa z Józefem Czajkowskim, dla którego nie chciała opuścić Francji). – Wyjechała do Paryża, mając 33 lata, w 1898 roku
RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz