| MARZEC 2026 62 | W PODRÓŻY Tradycję działalności na rzecz innych kontynuowała także Tekla z Mańkowskich Chłapowska, ostatnia zarządczyni majątku w Turwi. Tekla stworzyła w Turwi i Rąbiniu przedszkole dla dzieci wiejskich, wspierała także Zakład dla Niewidomych w Laskach. Wiele wysiłku wkładała w opiekę nad sierotami oraz potrzebującymi dziećmi i młodzieżą. Do dziś zespół Pałacu w Turwi, reprezentowany obecnie przez osoby z Instytutu Chemii Bioorganicznej Polskiej Akademii Nauk, gości osoby, które kiedyś doświadczyły pomocy Chłapowskiej. Działalność dobroczynna organiczniczek z Turwi była popularną w tamtym czasie postawą towarzyszącą wysoko postawionym Wielkopolankom, które chętnie angażowały się w pomoc społeczną i edukacyjną. Swoje przywileje wykorzystywały zatem do pracy na rzecz innych, dzieląc się wiedzą i zasobami. WANDA Z NIEGOLEWA O Wandzie Niegolewskiej wiele można było usłyszeć podczas warsztatów herstorycznych, które odbyły się w listopadzie 2024 roku w Pałacu w Winnej Górze, siedzibie instytucji koordynującej Szlak Pracy Organicznej (pracaorganiczna.pl). Warsztat poprowadziła Magdalena Genow, pisarka i edukatorka, której udało się nie tylko pokazać dokonania organiczniczki we współczesnym kontekście wyzwań ekologicznych, ale także zaprosić na warsztaty jej wnuczkę i imienniczkę jednocześnie. Wanda Niegolewska była posłanką na Polski Sejm Dzielnicowy w Poznaniu, działaczką patriotyczną, uczestniczką powstań, edukatorką i niestrudzoną społeczniczką. W czasie zaborów jako jedna z wielu Wielkopolanek uczyła dzieci i młodzież języka polskiego, w czasie powstania wielkopolskiego zorganizowała szpital powstańczy w Buku. W kwietniu 1919 roku została wybrana prezeską nowopowstałego Związku Włościanek Wielkopolskich (przed II wojną światową wielkopolskiego odpowiednika Kół Gospodyń Wiejskich). Wydarzyło się to podczas szczególnego zebrania Związku Włościanek w Ogrodzie Zoologicznym w Poznaniu, w okolicznościach niezakończonych jeszcze walk zbrojnych w Wielkopolsce, a także niedługo po otrzymaniu przez Polki praw wyborczych. Na spotkanie przybyło wówczas, narażając własne bezpieczeństwo, 800 kobiet z różnych części regionu, a także istotne poznańskie osobistości. W ramach działalności Kół Włościanek, zarządzając majątkami w Niegolewie i Myjomicy, Niegolewska uczyła lokalne mieszkanki zakładać ogródki warzywne i sady, konserwować żywność i pielęgnować ogrody. Otwierała lokalne biblioteki we wsiach i małych miejscowościach, organizowała wykłady edukacyjne i prezentacje. Majątek w Niegolewie opuściła wraz z wybuchem II wojny światowej. Po wojnie zamieszkała w Poznaniu, w przydzielonym mieszkaniu przy ulicy Wołyńskiej. Spisując imponującą biografię organiczniczki w jednym ze swoich tekstów, Magdalena Genow słusznie zadaje sobie pytanie: „Zastanawiałam się, dlaczego w Poznaniu jest ulica Niegolewskich, a nie ma ulicy Wandy Niegolewskiej?”. My także się nad tym zastanówmy. z Bibliografia: • Magdalena Genow „Będzie, co może. Posłanka na Polski Sejm Dzielnicowy w Poznaniu, uczestniczka dwóch powstań i prezeska Koła Włościanek Wielkopolskich – Wanda Niegolewska.” DYNKS. Poznański magazyn kulturalny. 22 grudnia 2024. • Joanna Jodełka „Siostry Tułodzieckie. O nierozczochranych pannach, które porządny wiec w Poznaniu urządziły.” Kultura u podstaw, 26 stycznia 2021. • Szlak Pracy Organicznej: www.pracaorganiczna.pl Turew, fot. K. Budzinski Park przy pałacu w Turwi z kwitnącą śnieżycą wiosenną, fot. M. Kolasa Aniela Tułodziecka - wystawa WUCHTA WIARY. Bohaterowie pracy organicznej. Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919 Zofia Tułodziecka - wystawa WUCHTA WIARY. Bohaterowie pracy organicznej. Muzeum Powstania Wielkopolskiego 1918-1919
RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz