| GRUDZIEŃ 2025 34 | warte poznania karasie, okonie, a nawet płotki i solone śledzie prosto z beczki. W wielu krajach Europy dostrzegano wówczas, że Polacy w swojej kuchni cenią ryby i potrafią je przygotować na wiele sposobów, o czym świadczy już pierwsza książka kucharska w języku polskim „Compendium ferculorum, albo zebranie potraw” wydana w 1682 roku. Mak od wieków symbolizuje pomyślność, bogactwo i płodność. Potrawy z makiem (kutia, makowiec, makiełki, makaron z makiem, zupa makowa, sos makowy) mają magicznie przyciągać dostatek materialny i duchowy. Grzyby w tradycjach ludowych były łączone ze szczęściem i dostatkiem oraz wiarą w siły natury. Zupa grzybowa, nadzienie do uszek, kapusta z grzybami są więc formą prośby o dary lasu i zdrowie. Kapusta to symbol życiodajnej siły i długowieczności, a groch (podobnie jak mak) – płodności i urodzaju. Spożywanie ich razem to podstawa stabilności i zdrowia na nowy rok. Pocałunek pod wiecznością Jemioła, choć element przejęty z Zachodu, ma symbolikę sięgającą celtyckich druidów, którzy uważali ją za roślinę świętą. Jej zdolność do zachowania zieleni i kwitnienia w środku zimy uczyniła ją darem bogów, symbolem życia, płodności i wieczności. Wieszana nad wejściem, miała chronić dom od nieszczęść i złych duchów. Rytuał całowania się pod nią, popularny w Anglii i Skandynawii, jest naszą gwarancją długiego i trwałego związku. To symbol łączący pradawny kult natury z romantycznymi obietnicami. Co ważne: zasuszonej jemioły nie wolno wyrzucać – powinna wisieć do następnej Wigilii, by zapewnić ciągłość szczęścia i miłości. Melodie historii Świątecznej symbolice materialnej towarzyszy duchowa otoczka dźwiękowa. Kolędy i pastorałki to pieśni będące skarbnicą polskiej kultury ludowej. Najstarsze, jak „Zdrów bądź, królu anielski”, sięgają XV wieku. Początkowo miały niewiele wspólnego z Bożym Narodzeniem. Stanowiły po prostu wesołe pieśni noworoczne, wywodzące się z tradycji ludowych. Tradycja świątecznego śpiewu i odwiedzin ma korzenie głębsze, niż mogłoby się wydawać. Zwyczaje bożonarodzeniowe, które z czasem przeniknęły do kolęd, czerpały obficie z obrzędów rzymskich – w tym ze starożytnego kolędowania. Polegało ono na odwiedzaniu bliskich i obdarowywaniu ich podarunkami z okazji rozpoczęcia nowego roku. Z biegiem czasu, w miarę rozwoju chrześcijaństwa, te świeckie praktyki ewoluowały w śpiewane, najczęściej po łacinie, pieśni obrzędowe. Choć ich treść zaczęła nawiązywać do Ewangelii, początkowo nie były to utwory ściśle skoncentrowane na tematyce narodzin Chrystusa. Śpiewanie kolęd w rodzinnym gronie to dzisiaj akt trwania przy tradycji, mający ogromne znaczenie integracyjne i emocjonalne. Pasterka – uroczysta msza święta tradycyjnie odprawiana o północy – to punkt kulminacyjny – zamyka czas oczekiwania (adwentu) i rozpoczyna okres Bożego Narodzenia. Symbolizuje czuwanie pasterzy, którzy jako pierwsi oddali hołd. Jej nocny charakter idealnie domyka pierwotną symbolikę światła rozpraszającego mrok. Luksus, który trwa Boże Narodzenie to fascynujący konglomerat symboli, w którym chrześcijańska wiara, pradawne wierzenia ludowe i współczesna estetyka splotły się w bogaty, jednolity rytuał. W epoce cyfrowej i konsumpcjonizmu, tradycja staje się luksusem – luksusem autentycznej obecności, namacalnego doświadczenia i historycznej ciągłości. Zrozumienie głębi i historii każdego symbolu – od opłatka narzucającego konieczność pojednania, przez choinkę symbolizującą życie, po światło niosące niegasnącą nadzieję – pozwala na świadome i pełne przeżywanie tych dni. To czas, by odłożyć to, co efemeryczne, i skupić się na tym, co jest trwałe i symboliczne. To jest nasza polska definicja świątecznego luksusu. z
RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz