| GRUDZIEŃ 2025 60 | poziom wyżej lała głowa ani bok, aby wam się rodziła i kopiła pszenica i jarzyna, żytko i wszytko”. W XIX wieku popularne było także „wytrzaskiwanie starego roku” – 1 stycznia draby głośno strzelali z batów, aby „wygonić” stary rok z troskami. Każde słowo i każdy gest na tym pograniczu starego i nowego roku miały swoją wagę. Nawet przypadkowe przekleństwo wypowiedziane w złości mogło, jak wierzyli ludzie, „zaciągnąć nieszczęście” na cały rok. Dziś zmieniła się jedynie forma jego wyrażania. Gdzie niegdzie starsze pokolenia, wznoszące toast o północy, wciąż wypowiadają życzenia niemal rytualnie, z pewną powagą, jakby przechodząc przez magiczny bramę. Do dziś też przestrzega się niektórych przesądów: nie pożyczaj pieniędzy w sylwestra, bo sprowadzisz finansowe problemy; nie odwiedzaj cmentarza – może to przyciągnąć smutek i żal; unikaj dań z drobiu, bo szczęście może odfrunąć. Natomiast pełna lodówka to gwarancja dostatku, a moneta w portfelu to symbol bogactwa. Od Lewiatana do petard Nazwa „sylwester” pochodzi od papieża Sylwestra I. Legenda głosi, że w noc z 999 na 1000 rok w Rzymie panowało przerażenie – wierzono, że latający potwór Lewiatan zniszczy świat. Gdy to nie nastąpiło, rozpacz przemieniła się w szaleńczą radość, z której wywodzi się tradycja sylwestrowych zabaw. Samo święto sylwestrowe narodziło się dopiero na przełomie XIX i XX wieku. Początkowo obchodzono je w bogatszych warstwach społeczeństwa, stopniowo zwyczaj przedostawał się do życia uboższych. W Polsce tradycja hucznego obchodzenia nocy sylwestrowej jest stosunkowo krótka – jeszcze w drugiej połowie XIX wieku nie organizowano wystawnych balów w takim stopniu, jak znamy to dziś. W miastach witano Nowy Rok ceremonialnie: w Warszawie salutem armatnim, w Krakowie biciem dzwonu Zygmunta na Wawelu. W Gdańsku najważniejszy był hałas – uchodził za element szczęśliwej wróżby. W Poznaniu i innych miastach zaboru pruskiego nowy, „miejski” styl sylwestra upowszechniał się wśród mieszczan przede wszystkim poprzez bale, restauracje i kawiarnie, a następnie przenikał do szerszych warstw. W całym kraju na ulicach zapalano światła, sztuczne ognie i rozbrzmiewały strzały. Jednak więcej hałasu było 1 stycznia niż 31 grudnia. Dziś Nowy Rok witamy hucznie, okrzykami, fajerwerkami i petardami, ale coraz częściej widać nowy trend – widowisk laserowo-multimedialnych. To niezwykłe spektakle światła zsynchronizowanego z dźwiękiem. Dużo bezpieczniejsze i cichsze – dla nas i naszych pupili. Gdy marketing tworzy tradycję Jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli sylwestrowej nocy jest toast szampanem. Ta tradycja pochodzi z XIX wieku i związana jest z kampanią reklamową skierowaną do burżuazji. Szampan stanowił symbol królewskiego przepychu, zabawy i splendoru – wszystkiego, co charakterystyczne dla arystokracji. Zamożne mieszczaństwo szybko fot. Adobe Stock
RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz