| PAŹDZIERNIK 2026 92 | TERMIN, KTÓRY MINĄŁ NIEZAUWAŻONY DLACZEGO PRAWIE NIKT TEGO NIE ZROBIŁ Skala zaniechania nie jest wrażeniem. W przeprowadzanych badaniach pełne przygotowanie deklarował ułamek respondentów – i, co istotniejsze, między styczniem a czerwcem 2026 roku ten odsetek praktycznie się nie poprawił. To dane deklaratywne, więc raczej zawyżone niż zaniżone: firma, która nie zaczęła, rzadko przyznaje to w ankiecie. Cztery mechanizmy tłumaczą, jak do tego doszło. — Brak daty złożenia w 2026 roku. Nic nie przypomina o obowiązku, który nie kończy się wysyłką. Dla grupy II kalendarz podatkowy na 2026 rok jest w tym miejscu pusty, choć to właśnie ten rok jest kluczowy. — Przesunięcie terminu odczytane jako przesunięcie obowiązku. Wydłużenie terminu przekazania pliku z trzech do siedmiu miesięcy po zakończeniu roku (najpierw rozporządzeniem z 16 lutego 2026 r., a od 1 lipca 2026 r. na stałe w ustawie o CIT) zostało w wielu miejscach zrozumiane jako „JPK CIT odroczono”. Przesunięto datę wysyłki pliku – nie moment, od którego księgi mają wyglądać inaczej. — KSeF. Uwaga zespołów finansowo-księgowych i budżety wdrożeniowe były w 2025 roku i na początku 2026 roku skupione na obowiązkowym KSeF. Dwa duże obowiązki nałożyły się na te same osoby. — Założenie, że „system to zrobi”. System wygeneruje plik z tego, co ma w bazie. Nie wymyśli, że konto „Podatki i opłaty” powinno mieć wydzieloną akcyzę, a „Ubezpieczenia społeczne” – wydzieloną część emerytalną. To są decyzje merytoryczne, nie funkcja oprogramowania. CZYM SPÓŁKA RYZYKUJE Ryzyko związane z JPK CIT rzadko sprowadza się do sankcji za sam plik. Dane z pliku zasilą analizy ryzyka administracji skarbowej, wykorzystywane również przy typowaniu do kontroli: zestawienie obrotów i sald, w którym znaczna część kont nosi znacznik „INNE” (inne, niewskazane w słowniku), a salda nie uzgadniają się ze sprawozdaniem finansowym ani z CIT-8, jest czytelnym sygnałem – wysłanym przez samą spółkę, bez żadnego wezwania z zewnątrz. Drugi koszt jest cichszy i pojawia się wcześniej. Odtwarzanie dziewięciu miesięcy wstecz, ręcznie, w listopadzie, równolegle z zamknięciem roku, jest najdroższym możliwym sposobem wykonania tej samej pracy – i jedynym, który wymusza decyzje metodyczne pod presją czasu, zamiast na spokojnie. Zakres tego, co jeszcze da się odtworzyć, opisuje druga część tekstu. OSTATNIA DECYZJA NALEŻY DO ZARZĄDU Dla zarządu to nie jest punkt formalny na końcu wdrożenia, lecz moment, w którym projekt staje się decyzją organizacji. Doradca może przygotować mapowanie, księgowość może opisać operacje, a IT wdrożyć strukturę, ale odpowiedzialność za przyjęte zasady pozostaje po stronie kierownika jednostki. Zmiana zakładowego planu kont i zasad klasyfikacji zapisów jest aktualizacją dokumentacji przyjętych zasad (polityki) rachunkowości. Dokumentację tę ustala na piśmie i aktualizuje kierownik jednostki – w spółce kapitałowej zarząd (art. 10 ust. 2 ustawy o rachunkowości) – i to on odpowiada za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości (art. 4 ust. 5). Zespół przygotowuje projekt. Przyjmuje go i wdraża zarząd. Dlatego mapowanie planu kont kończy się aktualizacją polityki rachunkowości, a nie mailem do działu księgowości. Aktualizacja powinna objąć co najmniej: nowy zakładowy plan kont wraz z zasadami przypisywania znaczników, metodykę podziału sald przy przejściu na nową strukturę, zasady kwalifikowania okresu wymagalności i kategorii kontrahenta, a w spółkach produkcyjnych także wskazanie stosowanego wariantu rachunku zysków i strat oraz zasad oznaczania kont zespołów 4 i 5. DECYZJA Z WRZEŚNIA MOŻE OBOWIĄZYWAĆ OD STYCZNIA Ustawa o rachunkowości (art. 8 ust. 2) pozwala kierownikowi jednostki zmienić dotychczas stosowane rozwiązania ze skutkiem od pierwszego dnia roku obrotowego. To jeden z nielicznych przepisów w tej całej historii, który działa na korzyść spóźnionych: struktura przyjęta przez zarząd jesienią może obowiązywać dla całego 2026 roku – o ile jest udokumentowana i opisana, a nie jest milczącym faktem, że ktoś dodał kilkadziesiąt kont. Aktualizacja powinna objąć co najmniej: nowy zakładowy plan kont wraz z zasadami przypisywania znaczników, metodykę podziału sald przy przejściu na nową strukturę, zasady kwalifikowania okresu wymagalności i kategorii kontrahenta, a w spółkach produkcyjnych także wskazanie stosowanego wariantu rachunku zysków i strat oraz zasad oznaczania kont zespołów 4 i 5.
RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz