| LISTOPAD 2026 EDUKACJA | 45 Wielkie gratulacje z okazji otrzymania nagrody. Jakie emocje towarzyszą Panu w związku z tym, że został Pan Nauczycielem Roku? Tomasz Ordza: To po pierwsze forma uznania, ale po drugie zobowiązanie do dalszej intensywnej pracy i rozwoju. Zdaję sobie sprawę z wagi tego wyróżnienia. Dzieje się to jednak w trudnym czasie, kiedy szkoły mierzą się z kryzysem bezpieczeństwa. To rzuca cień i skłania do refleksji, co dziś znaczy być nauczycielem, kim on jest. Trzeba więc wyważyć radość i refleksję, a także smutek i bunt wobec tego, co się dzieje. Kiedy zakiełkowała w Panu myśl, że zostanie nauczycielem? Dość wcześnie. Już jako dziecko chciałem być nauczycielem. Potem mi się odmieniło i poszedłem na biologię, na specjalność ekologia i zarządzanie zasobami przyrody, myśląc, że będę działał na rzecz przyrody. Podczas studiów wróciłem do pasji nauczania i uznałem, że edukacja ekologiczna to jest to. Równolegle zacząłem studia podyplomowe, które dawały mi kompetencje do pracy w szkole. Ta pasja wzięła się stąd, że zawsze miałem wspaniałych, oddanych nauczycieli. W szkole podstawowej, w gimnazjum w Wyrzysku i w liceum w Tucholi. Gimnazja też były interdyscyplinarne, mieliśmy metodę projektu. Miałem przedmiot „ekologia” wpisany na świadectwo i zajęcia terenowe. Nawet w ferie zimowe chodziliśmy do lasu badać różne struktury. Już jako uczeń widziałem, że ten zawód nie musi być ławkowy, że może być otwarciem na świat. Co jest dziś najtrudniejsze w pracy nauczyciela? Znam wielu znakomitych nauczycieli, którzy codziennie robią niezwykłe rzeczy, często bez rozgłosu, nagród i kamer. Pracują w małych i dużych szkołach, w środowiskach trudniejszych i łatwiejszych. Szkoła w swojej autonomii powinna budować skuteczne relacje z rodzicami. Jeśli nauczyciele, dyrekcja i wszyscy pracownicy tworzą klimat i kulturę szkoły oraz przestrzegają zasad ustalonych wspólnie z rodzicami, problemy można łatwo rozwiązać. Kłopot zaczyna się, gdy komunikacja się urywa albo odbywa się wyłącznie przez dziennik elektroniczny. Jako wicedyrektor zawsze zachęcam nauczycieli do spotkań z rodzicami, nie tylko na wywiadówkach, ale też na konsultacjach, w rzeczowych, konkretnych rozmowach. Przez bierność, suchość i złe zrozumienie słów w narzędziach elektronicznych rodzi się wiele nieporozumień. Kim powinien być dziś nauczyciel? Autorytetem, mentorem? Nie można dać sobie wejść na głowę, ale dystans też nie jest kluczem do sukcesu. Mówię z własnego doświadczenia: nauczyciel nie powinien być żandarmem, który prowadzi uczniów jak po linii. Powinien być przewodnikiem, jak na fresku Rafaela Santiego, mentorem, który dyskutuje, podaje coś w wątpliwość, odpowiada na pytania uczniów. Kryzys relacji młodych z dorosłymi nie dotyczy zresztą tylko szkoły. Wystarczy spojrzeć na relacje rodzinne, w których też zacierają się dawne schematy. Nie mówię, że ma wrócić totalna dyscyplina, wszystko naturalnie ewoluuje. Szkoła musi się zmieniać, a ja jako nauczyciel ciągle muszę się rozwijać. Szkolenia i rady pedagogiczne nie służą odhaczaniu wymogów, tylko podnoszeniu kompetencji. Powiem to trochę filozoficznie, jako biolog i przyrodnik. Żeby skutecznie dotrzeć do uczniów, nauczyciel powinien mieć coś z różnych minionych epok. Trochę starożytnej dyscypliny i myśli filozoficznej, trochę oświeceniowego krytycyzmu, trochę renesansowej wyobraźni i artyzmu. Do tego dochodzi praca u podstaw. Jestem totalnym pozytywistą i uważam, że to znak rozpoznawczy nauczyciela. Jako przyrodnik widzę też, że nauczyciel nie może być antropocentryczny. 2000 lat wydaje nam się wiecznością, ale wystarczy przeczytać wiersz „Chwila” Szymborskiej i przenieść się do er geologicznych, w których nie było człowieka. Antropocen nie został jeszcze uznany przez geologów, ale faktem jest, że jako gatunek zostawiamy trwały ślad w zapisie geologicznym. Warto pokazać uczniom inną perspektywę. Największą radością w tym konkursie jest dla mnie to, że doceniono edukację ekologiczną, klimatyczną i prośrodowiskową. Chodzi o projekty oparte na działaniu w terenie, ogród hydroponiczny, ochronę gatunków, rozmowy o chomiku europejskim, krytycznie zagrożonym w Polsce. Chcę pokazywać uczniom, że różnorodność i piękno są siłą, bo po czasach wymierań następuje ekspansja bioróżnorodności. Dlatego szkoła nie może być monolitem. Nie da się do niej przykładać jednej miary. Musi mieć autonomię, żeby w granicach prawa dostosować zasady do społeczności.
RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz