| LISTOPAD 2026 62 | A TO CIEKAWE! Jak pytanie zadane podczas spaceru zamieniło się w wystawę i w przygodę, która wciąż trwa. TEKST: MAŁGORZATA JÓŹWICKA ZAKRĘTY, KTÓRE MIJAMY CODZIENNIE Są w Poznaniu ulice, które prowadzą inaczej niż wszystkie. Szerokie, obsadzone drzewami, biegną łagodnym łukiem zamiast prosto. Stoją przy nich kamienice, dla których warto zadrzeć głowę, a nieopodal rozciągają się parki, gdzie ludzie siadają na trawie, jakby było to najnaturalniejsze miejsce na świecie. Chodzę tędy od lat. Najpierw bez zastanowienia, potem coraz uważniej, aż wreszcie z pytaniem, które nie dawało mi spokoju: dlaczego akurat ta część miasta tak wygląda? Skąd tyle przestrzeni w mieście, które gdzie indziej tak jej skąpi? Kto wytyczył te ulice? Czy te wzniesienia usypała natura, czy człowiek? Kto tu mieszkał sto lat temu i czy wiedział, że chodzi po czyimś zamyśle, wpisanym na stałe w tkankę miasta? MIASTO W PIERŚCIENIU Odpowiedź okazała się mniej sielankowa niż przypuszczałam. Przez ponad siedemdziesiąt lat Poznań był twierdzą. Pierścień fortyfikacji, wznoszony przez władze pruskie od 1828 roku, ściskał miasto tak ciasno, że brakowało miejsca na domy, szkoły i drzewa. Przedmieścia – Wilda, Łazarz, Jeżyce – zostawały za wałami, jakby należały do innego świata. Twierdza miała bronić granicy z Rosją, ale też przypominać Polakom w Poznaniu i w całej Wielkopolsce, kto tu rządzi. Gdy na początku XX wieku umocnienia zaczęto rozbierać, uwolnionych terenów nie zabudowano byle czym. Powstała przemyślana kompozycja. Jej autorem był Hermann Joseph Stübben, jeden z najwy-
RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz