| LISTOPAD 2026 72 | SMACZNEGO Jedni wolą ją na słodko, inni na wytrawnie; jedni oczekują zupy gęstej, inni rzadszej; z podrobami lub owocami; z kładzionymi kluskami albo z ziemniakami. Co dom, to inny przepis i pamięć smaku! Ja osobiście zawsze dzielę czerninę na dwa podstawowe rodzaje: słodką i wytrawną, co wynika z moich złożonych korzeni rodzinnych. Po kądzieli musiała mieć smak słodko-kwaśny, być zaprawiona podrobami oraz furą suszonych i marynowanych w occie owoców. Po mieczu jadało się wersję zdecydowanie bardziej wytrawną, napakowaną podrobami oraz rwanymi kawałkami mięsa, podawaną z żelaźnikami, czyli szarymi kluskami z tartych surowych ziemniaków. Lubię obie wersje, a ta ze „Złotej Kaczki” jest dla mnie znakomitym kompromisem: jest delikatnie słodka, ma bogactwo owoców oraz podroby, a co najważniejsze dla prawdziwych smakoszy – nikt nie przykrywa tu nadmiarem przypraw naturalnego smaku głównego składnika. OD CZEGO ZACZĄĆ KULINARNĄ PRZYGODĘ? Zastanówmy się nad taką kwestią: w restauracji pojawia się gość, który nigdy w życiu nie jadł ani kaczki, ani gęsi – co wśród młodszego pokolenia zdarza się coraz częściej. Od czego polecilibyście Państwo zacząć poznawanie tych tradycyjnych wielkopolskich dań? Od mięsa kaczego czy gęsiego? – Trudne pytanie, bo one się od siebie diametralnie różnią. Ja w listopadzie bez wahania poczęstowałabym gęsiną, która jest po prostu wyjątkowa i dostępna krótko. Kaczkę można u nas zjeść przez cały rok – poleca pani Marianna. – Listopad to jest taki miesiąc, w którym serwuje się przede wszystkim gęś, a kaczka schodzi na drugi plan – dodaje pan Jan. To konkretna i jednoznaczna odpowiedź, tym bardziej że moje osobiste upodobania idealnie wpisują się w ten trend. Uwielbiam gęsinę i tegoroczny sezon rozpocząłem już w połowie października w restauracji Za Murem na Fabianowie, gdzie również do końca listopada serwowane jest konfitowane udo gęsie z leniwymi boczkowymi i modrą kapustą oraz sosem demi-glace jabłkowym. Bardzo udana kompozycja, choć muszę przyznać, że jestem zdecydowanie zwolennikiem klasycznego pieczystego. Dlaczego restauracje tak chętnie sięgają po starą technikę konfitowania? Odpowiedź jest prosta. Pieczenie gęsi, kaczki czy indyka w całości to wyższa szkoła jazdy i sztuka, którą trzeba naprawdę dobrze opanować. Konfitowanie to metoda wywodząca się z dawnych sposobów konserwacji żywności – polega na długotrwałym gotowaniu mięsa w tłuszczu w obniżonej temperaturze (zwykle do 90°C, podczas gdy głębokie smażenie wymaga 160–230°C). Co kluczowe z punktu widzenia restauracyjnej logistyki, tą techniką można przygotowywać osobne elementy, np. same uda czy piersi. To także doskonały sposób na przechowywanie mięsa zanurzonego w tłuszczu, co zapewnia mu trwałość oraz niezwykłą soczystość. Kuchnia może działać elastyczniej, odgrzewając porcję dokładnie wtedy, gdy spływa zamówienie od gościa. Dobrze przygotowane confit potrafi zachwycić, jednak ja, mając wybór, zawsze postawię na tradycyjną pieczeń – choć czasami można trafić na mięso wysuszone, jeśli kucharz straci czujność. No ale to już ryzyko wliczone w profesję smakosza. LEGENDA ŚWIĘTEGO MARCINA I ZAPACH, KTÓRY KUSI Rozgadaliśmy się o technikach, porcjowaniu i priorytetach, a warto przypomnieć, skąd w ogóle wzięła się ta tradycja. – Jedzenie gęsiny w październiku i listopadzie to bezpośrednie pokłosie legendy o świętym Marcinie oraz naturalnego cyklu prac w dawnych gospodarstwach wiejskich – zauważa pan Jan. – Legenda głosi, że skromny Marcin nie chciał przyjąć sakry biskupiej i ukrył się w gęśniku, jednak gęsi swoim głośnym gęganiem zdradziły jego kryjówkę. Drugi aspekt to cykl hodowlany: pisklęta wylęgały się wiosną, a do listopada gęsi utuczyły się na zielonych polach i ziarnie, osiągając idealną dojrzałość do pozyskania. To niezwykle wdzięczny surowiec – gęsinę można wędzić, tworząc słynne wielkopolskie półgęski, piec z niej wyborne pasztety czy wytapiać cenny smalec. A jak wygląda porównanie smaku obu gatunków? Mięso kacze jest ciemniejsze i ma bardzo charakterystyczny, wyrazisty profil smakowy, który osobiście uwielbiam – sam często przygotowywałem filet z kaczki duszony w modrej kapuście, gdzie aromaty mięsa i kapusty idealnie się przenikały. Gęsina z kolei dla wielu jest szlachetniejsza, delikatniejsza i mniej dominująca.
RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz