SUKCES PO POZNAŃSKU 11/2026

| LISTOPAD 2026 Z KULTURĄ | 85 Po lekturze Pana książek pomyślałam, że ma Pan niesamowicie wolną duszę. Skąd ta potrzeba wolności? Wolność bardzo sobie cenię. Największym nieszczęściem, jakie mogłoby mnie spotkać, byłoby jej odebranie. Właśnie z tej potrzeby wzięła się moja emigracja do Ameryki. W Polsce miałem fantastyczną karierę. Odnosiłem sukcesy w teatrze, filmie i telewizji, reżyserowałem, grałem w produkcjach niemieckich. W Warszawie stworzyłem Scenę Młodych, teatr, w którym byłem jedynym aktorem. Zagrałem tam monodram „Romans na skrzydłówkę”, na żywo towarzyszył mi Tomasz Stańko. Zacząłem również wykładać aktorstwo. Początkowo uważałem, że jestem za młody, ale szybko odkryłem, jak wiele satysfakcji daje dzielenie się doświadczeniem. Dzisiaj jestem profesorem na Uniwersytecie Kalifornijskim w Los Angeles. Przygotowuję także aktorów do głównych ról w hollywoodzkich produkcjach. W gruncie rzeczy robię to samo, co kiedyś w Warszawie, tylko na inną skalę. Czyli jest Pan człowiekiem renesansu? Zdecydowanie. Robię to, co kocham. Niedawno zapytano mnie, co najbardziej lubię: być aktorem, reżyserem, autorem czy scenarzystą. Odpowiedziałem, że pominięto najważniejszą funkcję: bycie ojcem, a teraz dziadkiem. Wolność, niezależność i możliwość robienia tego, co się kocha, są dla mnie kluczowe. Z wiekiem coraz bardziej zależy mi na jakości. Czasu jest coraz mniej, nie chcę go marnować. Wolność i odwaga. To Pana życiowe motto? Tak, ale dodałbym jeszcze wytrwałość. Mój dziadek otrzymał w 1938 roku Wawrzyn Literacki Polskiej Akademii Literatury. Rok później Niemcy aresztowali go, wywieźli do Dachau i zamordowali w 1942 roku. Podczas aresztowania był bity, a jego twórczość palono. Zdążył napisać kilka zdań na skrawku papieru i rzucić go w śnieg. Niemcy go nie zauważyli. Mój ojciec odczytał później słowa: „Życzę Ci serca mocy, abyś co dzień i w nocy wytrwał, wytrwał, wytrwał. Choćbyś miał ziemskie ciało w proch spalić, musisz ducha ocalić”. To moje motto. Odwaga, wytrwałość i wolność zawierają się w tych kilku zdaniach. Podróż jest jednym z najważniejszych motywów Pana twórczości. Od niej zaczęła się również książka „Eldorado”. Skąd wziął się pomysł na tę historię? Podróż mnie napędza. Kiedy człowiek jest w drodze, nie wie, co wydarzy się za zakrętem, za drzewem, za oceanem. Dopóki istnieje tajemnica, życie ma sens. Wielu rzeczy nie odkryjemy, siedząc w domu. Trzeba ruszyć w drogę. Jednym z moich ulubionych bohaterów jest Odyseusz. Grałem go na scenie w Getty Villa w Malibu. Początkowo nie chciał opuszczać Itaki: miał żonę, syna, był królem. Ale kiedy wyruszył, trudno było mu wrócić. Kolejna wyspa, przygoda, przeszkoda. Jestem do niego podobny. Trudno mi podjąć decyzję o wyjeździe, ale kiedy już ruszę, trudno mnie zatrzymać. Przemawia do mnie myśl, że jeśli Odyseusz wróci do Itaki, a Itaka nie okaże się podróżą, nie będzie już jego domem. Bo jego domem jest podróż. Tak samo było z wyprawą do Peru? Tak. Kiedy nasze dzieci podrosły na tyle, by pojechać z babcią do Polski, po raz pierwszy od dawna mogliśmy z żoną wybrać się gdzieś sami. Gosia jest mistrzynią jogi. Pewnego dnia, podczas medytacji, zobaczyłem w trzecim oku neonowe światło z napisem: „Peru, Peru, Peru”. Powiedziałem: „Jedziemy do Peru”. Nasz przewodnik Daniel, człowiek o inkaskich korzeniach, zabrał nas na dwutygodniową wyprawę przez Andy. Wędrowaliśmy przez przełęcze na wysokości około pięciu tysięcy metrów i odwiedzaliśmy odległe miejsca związane z historią Inków. Daniel opowiadał o ich kulturze i tragicznych losach podczas hiszpańskiego podboju. Uświadomiłem sobie, że te historie są tak niezwykłe, że jeśli ich nie zapiszę, znikną. Kiedy dotarliśmy do Cuzco, dawnej stolicy Inków, zamknąłem się na poddaszu i zacząłem pisać. Przez 48 godzin właściwie nie przestawałem pracować. Napisałem tę historię dla własnych dzieci. Nie myślałem o wydaniu książki, chciałem podzielić się z nimi skarbem, który odnaleźliśmy w Peru. I tym skarbem było „Eldorado”? Tak! Zawsze fascynowała mnie legenda o złotym mieście Inków. Kiedy dzieci wróciły do Los Angeles, zacząłem czytać im opowieść. Następnego dnia znów chciały słuchać, a potem kolejnego. W końcu córka zapytała: „Tato, a inne dzieci też wiedzą, gdzie jest Eldorado?”. Odpowiedziałem, że nie, bo to nasza tajemnica. A ona na to: „Tato, inne dzieci też powinny wiedzieć, gdzie to jest”. I miała rację. Jak prywatna opowieść dla dzieci stała się książką? Pomógł przypadek. Na wystawie fotografii w Teatrze Polonia poznałem Piotra, który kierował wydawnictwem publikującym książki dla dzieci i młodzieży. Opowiedziałem mu o Peru i historii napisanej dla moich dzieci. Poprosił, żebym przesłał mu tekst. Po pewnym czasie napisał, że sam jeszcze go nie przeczytał, ale jego żona zrobiła to już pięć razy! Był zachwycony jej reakcją i chciał opublikować opowieść. Tak narodziła się książka – z podróży, marzenia i potrzeby podzielenia się tym, co przeżyliśmy. „Eldorado” jest książką dla dzieci, ale ma w sobie coś więcej niż przygodową baśń. Bo baśń nigdy nie jest tylko baśnią. To moralitet, przypowieść, początek literatury i świata wyobraźni. Sam zaczynałem karierę sceniczną w teatrzyku baśni. Moją pierwszą rolą był błazen na dworze królewskim w „Księżniczce na ziarnku grochu” Andersena. Czasami mam wrażenie, że do dzisiaj zabawiam publiczność. Dwory i królowie się zmieniają,

RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz