| LIPIEC/SIERPIEŃ 2026 78 | Z KULTURĄ Historia Heleny i Wiesławy Cichowicz jest wzruszającym świadectwem pasji i społecznej odpowiedzialności. Ale nie jest jedyna. MUZEUM NARODOWE STWORZONE PRZEZ KOLEKCJONERÓW – Tworzenie kolekcji, a następnie przekazywanie ich instytucjom publicznym, jest zjawiskiem charakterystycznym zarówno dla muzealnictwa polskiego, jak i europejskiego. Muzeum Narodowe w Poznaniu stoi w wielkiej tradycji takich fundacji i darów – podkreśla Maria Gołąb. W rzeczywistości historia Muzeum Narodowego w Poznaniu jest także historią kolejnych kolekcjonerów, którzy swoje prywatne zbiory postanowili oddać społeczeństwu. SEWERYN MIELŻYŃSKI – CZŁOWIEK, OD KTÓREGO WSZYSTKO SIĘ ZACZĘŁO Gdyby wskazać jedną postać, bez której trudno wyobrazić sobie poznańskie muzealnictwo, byłby nią Seweryn Mielżyński. Powstaniec listopadowy, polityk, społecznik, ale przede wszystkim wielki miłośnik sztuki. Przez lata budował imponującą kolekcję malarstwa, grafiki, rysunku, numizmatów i książek. Co więcej, wykupił również część słynnych zbiorów Edwarda Rastawieckiego – jednego z najwybitniejszych kolekcjonerów XIX wieku. W 1870 roku zdecydował się przekazać swoje zbiory Poznańskiemu Towarzystwu Przyjaciół Nauk. Był to gest bezprecedensowy. – Seweryn Mielżyński to jedna z absolutnie fundamentalnych postaci. Podarował Poznańskiemu Towarzystwu Przyjaciół Nauk swoją ogromną kolekcję: malarstwo, grafiki, rysunki, numizmaty i bibliotekę. Dziś te zbiory stanowią trzon wielu ekspozycji stałych Muzeum Narodowego w Poznaniu – mówi Maria Gołąb. Do dziś jego kolekcja jest podstawą prezentacji polskiego malarstwa końca XVIII i początku XIX wieku. ATANAZY RACZYŃSKI – EUROPEJCZYK Z POZNANIA Jeżeli Seweryn Mielżyński stworzył fundament muzeum, to Atanazy Raczyński nadał mu europejski rozmach. Dyplomata, podróżnik, historyk sztuki i jeden z najwybitniejszych kolekcjonerów swojej epoki. Kupował dzieła podczas podróży po całej Europie, utrzymywał kontakty z artystami i mecenasami sztuki, pisał książki poświęcone historii malarstwa. Znany był przede wszystkim jako kolekcjoner i koneser malarstwa zachodnioeuropejskiego. W 1853 założył galerię, która miała zbiory głównie sztuki hiszpańskiej. Atanazy planował umieszczenie swojej kolekcji w specjalnym skrzydle dobudowanym w latach 1829-1830 do gmachu Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu. Jednak narastające nieporozumienia z Edwardem (fundatorem Biblioteki Raczyńskich) spowodowały, że porzucił ten pomysł, a dzieła sztuki ze swej kolekcji eksponował przejściowo w Berlinie, następnie w swoich posiadłościach w Gaju Małym i Zawadzie. – Atanazy Raczyński stworzył niezwykłą kolekcję malarstwa europejskiego. Znajduje się w niej największy w Polsce zbiór dawnego malarstwa hiszpańskiego oraz wyjątkowy zespół niemieckiego malarstwa romantycznego – podkreśla Maria Gołąb. Dzięki niemu Poznań posiada dziś dzieła, których nie powstydziłyby się znacznie większe europejskie instytucje. Co ważne, kolekcja przetrwała burzliwe dzieje XIX i XX wieku. Po latach rozproszenia wróciła do Poznania i dziś stanowi fundament Galerii Sztuki Europejskiej Muzeum Narodowego. ROGALIN I NAJWIĘKSZY MALCZEWSKI W POLSCE Jeszcze większe znaczenie dla współczesnego oblicza muzeum miał Edward Aleksander Raczyński. Właściciel Rogalina, kolekcjoner i mecenas sztuki przełomu XIX i XX wieku zgromadził blisko pięćset dzieł malarstwa polskiego i europejskiego. Interesowali go artyści współcześni, zwłaszcza związani z Młodą Polską.
RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz