| LISTOPAD 2026 64 | A TO CIEKAWE! DZIELNICA, W KTÓREJ NIE KAŻDY MÓGŁ ZAMIESZKAĆ Im głębiej wchodzi się w tę historię, tym mniej w niej sielanki. Sołacz, dziś jedna z najpiękniejszych dzielnic Poznania, jest jednym z najciekawszych dzieł Stübbena w tym mieście. Projekt powstał w 1906 roku, a umowę, która otworzyła drogę do budowy dzielnicy willowej, podpisano 13 czerwca 1907 roku. Zaczęto nie od domów, lecz od parku: prace ziemne ruszyły jesienią 1908 roku, a pierwsze wille stanęły dopiero w 1910 roku. Do 1918 roku powstały tu 84 domy. Ich właścicielami byli przeważnie urzędnicy, kupcy i rzemieślnicy, ludzie średnio zamożni. Był jednak warunek. Pruska Komisja Kolonizacyjna, współwłaścicielka gruntów, zastrzegła, że dzielnica ma być przeznaczona dla urzędników narodowości niemieckiej. Główną aleję nazwano Aleją Bismarcka. Polską nazwę, Aleja Wielkopolska, otrzymała 29 marca 1921 roku. W 1929 roku pod numerem 11 zamieszkał Feliks Nowowiejski. Twórca muzyki do „Roty”, pieśni, do której słowa napisała Maria Konopnicka w proteście przeciw pruskiej germanizacji, wprowadził się do dzielnicy, którą dwadzieścia dwa lata wcześniej pomyślano wyłącznie dla Niemców. TEN SAM BRĄZ Najbardziej poruszyła mnie jednak historia jednego placu. 11 października 1903 roku na przedpolu dawnej Bramy Berlińskiej odsłonięto Pomnik Ottona von Bismarcka dłuta Gustava Eberleina. Cztery lata później przeniesiono go przed gmach Akademii Królewskiej, na dzisiejszy Plac Mickiewicza. W nocy z 3 na 4 kwietnia 1919 roku, kilka miesięcy po wybuchu powstania wielkopolskiego, pomnik zrzucono z cokołu i wywieziono na składnicę złomu przy ulicy Masztalarskiej. Przeleżał tam ponad dziesięć lat. W 1930 roku jego brąz przetopiono na figurę Chrystusa, centralny element Pomnika Najświętszego Serca Pana Jezusa, nazywanego Pomnikiem Wdzięczności. Monument odsłonięto na tym samym placu w 1932 roku. Jesienią 1939 roku Niemcy zniszczyli go doszczętnie. W 1960 roku stanął tu Pomnik Adama Mickiewicza, a w 1981 roku Pomnik Poznańskiego Czerwca 1956. Jeden plac i cztery pomniki, każdy z innej epoki i każdy wyrażający inne idee. Dwa pierwsze łączy ten sam metal, przelany z jednej formy w drugą. NAZWY ZMIENIAJĄ SIĘ RAZEM Z WŁADZĄ Dzisiejsza Aleja Niepodległości od 1905 roku nosiła nazwę Kaiserring, czyli Pierścień Cesarski. Po odzyskaniu niepodległości Poznaniacy zamienili cesarza na polskiego króla: od 1919 roku ulica nazywała się Wały Leszczyńskiego. W czasie okupacji wróciły nazwy niemieckie, w 1950 roku przyszła Aleja Stalingradzka, a dopiero w 1990 roku Aleja Niepodległości. Podobnie było z parkami. Dzisiejszy Park Stanisława Moniuszki był Parkiem Goethego, a Park Karola Marcinkowskiego Parkiem Schillera. Po 1919 roku niemieckich poetów zastąpili polscy patroni. Żadna z tych nazw nie pojawiła się przypadkiem. RESTAURACJA NAD STAWEM Najpiękniejsze w tej pracy okazało się coś, czego nie planowałam: historie, na które trafia się mimochodem, a które same proszą, żeby je opowiedzieć dalej. Taka jest historia restauracji w Parku Sołackim. W 1911 roku na terenie dzisiejszych MiędzynarodoFot. arch. Pomnik Wdzięczności na dzisiejszym Placu Mickiewicza, pocztówka, ze zbiorów Romana Trojanowicza / CYRYL Fot. arch. Sołacz – restauracja parkowa nad stawem, pocztówka, ze zbiorów Romana Trojanowicza / CYRYL
RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz