SUKCES PO POZNAŃSKU 11/2026

| LISTOPAD 2026 68 | A TO CIEKAWE! tak poważnej ustawy o czystym powietrzu na świecie. Londyńska lekcja była jasna: spalanie węgla w miastach ma śmiertelne konsekwencje. NARODZINY CENTRALNEGO OGRZEWANIA Przełom nastąpił w XVIII i XIX wieku wraz z rewolucją przemysłową. W 1716 roku szwedzki inżynier Mårten Triewald zbudował szklarnię, do której doprowadził rurami gorącą parę – to był prototyp centralnego ogrzewania. Pomysł został zapomniany na ponad sto lat, by powrócić w epoce pary i stali, gdy pojawił się kaloryfer. Za wynalazcę kaloryfera uchodzi Franz San Galli – pruski inżynier włoskiego pochodzenia, który w 1855 roku zaprezentował pierwsze kaloryfery w Petersburgu i błyskawicznie dostał kontrakt na przebudowę ogrzewania w carskich pałacach. Kaloryfer został naukowo zbadany i opatentowany w 1834 roku w Stanach Zjednoczonych, montowano go już w latach 40. XIX wieku. Wynalezienie pompy obiegowej, żeliwnego kaloryfera i sieci rur pozwoliło na rozprowadzanie gorącej wody lub pary po całym budynku. To umożliwiło ogrzewanie nie tylko fabryk, ale i budynków mieszkalnych – najpierw pałaców i kamienic, potem domów jednorodzinnych. W XVII wieku pojawiły się pierwsze książki na temat ogrzewania domów, a w XVIII wieku – prototyp centralnego ogrzewania. POZNAŃ WKRACZA W NOWOCZESNOŚĆ A jak to wyglądało nad Wartą? W 1893 roku w Poznaniu uruchomiono pierwszą elektrownię – jedną z wcześniejszych inwestycji tego typu w Polsce. Najpierw zasilała oświetlenie uliczne, potem coraz więcej budynków. Ale centralne ogrzewanie wciąż było luksusem. W 1905 roku zaledwie 1,6 procent poznańskich mieszkań miało c.o. – dotyczyło to wyłącznie najbogatszych kamienic czynszowych, gdzie mieszkali urzędnicy, lekarze i prawnicy. Reszta Poznaniaków ogrzewała się piecami kaflowymi, paląc coraz częściej węglem zamiast drewna. Kominki należały do rzadkości. W poznańskich kamienicach na Jeżycach czy Wildzie do dziś widać ślady dawnych pieców kaflowych – charakterystyczne wgłębienia w ścianach, czasem fragmenty kafli. Wiele z tych kamienic przeszło termomodernizację, ale właściciele świadomie zostawiają piece jako element historyczny. To jak małe muzea w środku miasta – dowód na to, że historia ogrzewania jest namacalna, tu, na wyciągnięcie ręki. Prawdziwy zwrot przyszedł po wojnie. W styczniu 1967 roku rozpoczęło działalność Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej – późniejsza Veolia Energia Poznań. Osiem lat później, w 1975 roku, uruchomiono magistralę ciepłowniczą o średnicy 800 milimetrów, zasilaną z elektrociepłowni Karolin. To pozwoliło na masowe dostarczanie ciepła do nowych osiedli z wielkiej płyty: Rataj, Winograd, Piątkowa, Osiedla Kopernika. Tysiące ludzi po raz pierwszy w życiu doświadczały luksusu automatycznego ciepła. Odkręcasz zawór na grzejniku i jest ciepło. Nie trzeba rąbać drewna, nosić wiadra z popiołem, wstawać o piątej rano. Magia. Dziś miejska sieć ciepłownicza Poznania ma ponad 425 kilometrów długości. Veolia produkuje ciepło w kogeneracji, czyli jednocześnie wytwarza energię elektryczną i cieplną, co znacząco zwiększa efektywność całego systemu. WIELKOPOLSKA STAWIA NA GEOTERMIĘ Poznań ma szansę stać się pierwszym dużym miastem w Polsce, w którym ciepło geotermalne zasili miejską sieć ciepłowniczą. Pod powierzchnią miasta znajdują się Fot. Adobe Stock

RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz