SUKCES PO POZNAŃSKU 11/2026

| LISTOPAD 2026 Z KULTURĄ | 87 W Pana dorobku szczególne miejsce zajmują postaci historyczne. Grał Pan Witolda Pileckiego i Norwida, a teraz przygotowuje Pan monodram o Paderewskim. Co Pana w nich przyciąga? Zawsze powtarzałem, czasami ku niezadowoleniu mojej żony: „Nie mów mi o cierpieniach maluczkich, mów mi o cierpieniach bogów, a będę wylewał krwawe łzy”. W wielkich postaciach jest coś, co nas fascynuje, choć początkowo nie potrafimy tego zrozumieć. Ich decyzje i wybory czasami wydają się niemożliwe. Mam w domu przezwisko „Heyoka”. To ktoś z tradycji niektórych rdzennych społeczności Ameryki, kto robi rzeczy na odwrót, patrzy na świat z innej perspektywy. Właśnie tacy są dla mnie wielcy bohaterowie. Kiedy dostałem scenariusz filmu o Witoldzie Pileckim, niewiele o nim wiedziałem. Przeczytałem i dosłownie spadłem z krzesła. Zacząłem chłonąć wszystko, co mogłem znaleźć na jego temat. To był człowiek, który dobrowolnie poszedł do Auschwitz. Miał żonę, dwoje dzieci, był gospodarzem, artystą i patriotą, a jednak zdecydował się wejść do piekła na ziemi, żeby przekazać światu prawdę o tym, co tam się dzieje. Jak zrozumieć człowieka, który świadomie naraża życie, choć ma wszystko, co mogłoby go zatrzymać? Właśnie to mnie fascynuje. To spotkanie z Pileckim zmieniło również Pana? Każdy taki bohater mnie zmienia. Kiedy zgłębiam jego życie, czuję, że sam staję się większy, silniejszy i odważniejszy. To nie tylko praca nad rolą, ale również nad sobą. Rola Pileckiego stała się dla mnie wielkim powrotem do Polski. Kiedy wchodzę na scenę, nie chcę, żeby widzowie widzieli Marka Probosza. Chcę, żeby zobaczyli Pileckiego albo Norwida. Z Norwidem musiał Pan spędzić wyjątkowo dużo czasu. Osiem miesięcy pracowałem nad tekstem, który napisał dla mnie Kazimierz Braun. Było to podczas pandemii. Chodziłem nad Oceanem Spokojnym, czytałem, powtarzałem i próbowałem zrozumieć każde zdanie. Początkowo tekst liczył 35 stron, ostatecznie zostało 19. W pewnym momencie przestałem już tylko uczyć się Norwida. Zacząłem myśleć jak Norwid. Ludzie często mówią, że w szkole nie rozumieli jego poezji. Czytam im fragment i pytam, czy rozumieją. Odpowiadają: „Ciebie zrozumiałem”. Na tym polega aktorstwo: trzeba wejść w sposób myślenia bohatera, by jego słowa przestały być obce. Co dalej? Paderewski? Tak. Paderewski jest teraz moją misją. Przygotowałem też spektakl „Performance w czterech aktach”. W pierwszym przedstawiam Juliusza Słowackiego poprzez Kordiana na szczycie Mont Blanc, w drugim wcielam się w księdza Jerzego Popiełuszkę, w trzecim pojawia się Ignacy Jan Paderewski, a w czwartym – Norwid. Całość trwa około 90 minut i towarzyszy jej muzyka fortepianowa na żywo. Największą satysfakcję mam wtedy, kiedy widzę, że widzowie płaczą, mają gęsią skórkę i po spektaklu mówią: „Dziękujemy”. Wtedy wiem, że ta praca ma sens. Dlaczego wybiera Pan właśnie takich bohaterów? Bo z nimi nie można się znudzić. Mogę pracować miesiącami i ciągle odkrywać coś nowego. Oni się nie starzeją w mojej wyobraźni. Ja się zmieniam, oni się zmieniają, a każde kolejne spotkanie przynosi coś innego. Mam już następny projekt: Józef Konrad, czyli Joseph Conrad. Po Paderewskim przyjdzie jego kolej. Wspomniał Pan, że trzecia Pana książka jest już właściwie gotowa. Kiedy możemy się jej spodziewać? Ona już jest. Leży, czeka, trzeba ją tylko przygotować do wydania. Piszę dzienniki od początku lat dziewięćdziesiątych. Mam całe kolumny zapisanych stron, właściwie bibliotekę własnych dzienników. Trzeba je uporządkować i zdecydować, co oraz w jakiej formie opublikować. Dlatego rzucam dziś w przestrzeń: w 2028 roku powinna ukazać się moja trzecia książka. Mam świadków, więc nie będzie już odwrotu! Co sprawia, że chce Pan tyle pisać? Ostatnio zostałem dziadkiem i coraz mocniej czuję, jak ważne jest to, co po sobie zostawiamy. Nas zabraknie, a książki i filmy pozostaną. Nie ma znaczenia, czy będzie to tysiąc osób, czy tylko jeden widz. Jeśli dzięki naszej pracy choć jeden człowiek coś zrozumie, zmieni się albo odnajdzie nadzieję, to już ma sens. Homer napisał „Odyseję” ponad dwa tysiące lat temu, a my nadal ją czytamy. Człowiek przemija, ale jego słowa mogą zostać. Bursztyny, które Pan nosi, mają dla Pana szczególne znaczenie? Oczywiście. Bursztyn może mieć miliony lat. Każdy ma swoją historię. Mieszkam na drugim końcu świata, nad Oceanem Spokojnym, w Los Angeles, a bursztyn pochodzi z naszego Bałtyku. Jest kawałkiem rodzinnego domu, polskiej i europejskiej historii, którą mogę mieć zawsze przy sobie. z

RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz