| LISTOPAD 2026 88 | Z KULTURĄ Co wspólnego ma książka z butelką, ulicą rozciągającą się na dziesięć metrów i poezją, którą można składać na dziesiątki bilionów sposobów? W świecie liberatury niemal wszystko. Tu książka nie jest tylko nośnikiem tekstu. Sama staje się opowieścią, a czytelnik – kimś znacznie więcej niż odbiorcą. O niezwykłych publikacjach, które łamią przyzwyczajenia, opowiada adiunkt biblioteczny Agnieszka Rybarczyk, zastępczyni dyrektora Biblioteki Uniwersyteckiej, opiekunka jednej z największych kolekcji liberatury w Polsce. TEKST I ZDJĘCIA: ELŻBIETA PODOLSKA KSIĄŻKĘ MOŻNA ZJEŚĆ I WYPIĆ FASCYNUJĄCY ŚWIAT LIBERATURY LIBERATURA? – Najczęściej spotykam się z poprawianiem tego słowa na „literatura”. Ludzie słyszą liberatura i myślą, że ktoś się pomylił. A to dwa odrębne wyrażenia. Pamiętam nawet sytuację z pierwszej klasy szkoły podstawowej, kiedy moja córka powiedziała, że „mama zajmuje się liberaturą” – poprawiono ją, mówiąc, że chodzi o literaturę. Do dziś wiele osób nie ma pojęcia, co kryje się za tym terminem. Dlatego najlepiej zacząć od początku. Zacznijmy więc od rzeczy najważniejszej: liberatura to nie literówka, lecz sposób myślenia o książce, w którym treść i forma są równie istotne. Liczy się nie tylko to, co autor napisał, ale także to, jak dzieło wygląda, z czego zostało wykonane, jak rozmieszczono słowa, jaką zastosowano typografię, a nawet jaki kształt ma cały tom. Liberatura stawia nie tylko na treść. Treść i forma publikacji są równoważne. Powinny z siebie wynikać, być ze sobą połączone. Teoretycznie nie wolno ich od siebie rozdzielać, bo – jak mówią niektórzy liberaci – „przestrzeń może mówić” – wyjaśnia Agnieszka Rybarczyk. To właśnie przestrzeń staje się tu dodatkowym językiem. Książka może szeptać małą czcionką, krzyczeć pogrubiony-
RkJQdWJsaXNoZXIy NzIxMjcz